Vatos balığı yenir mi? Gelenekten bilime uzanan bir tartışma Vatos balığı (bilimsel adıyla Raja veya Dasyatis türleri), denizlerin diplerinde yassı bedeniyle süzülen gizemli bir canlıdır. Halk arasında “deniz kelebeği” ya da “deniz yılanı” gibi farklı adlarla anılsa da, asıl tartışma hep aynı soruda düğümlenir: Vatos balığı yenir mi? Bu soru, yalnızca damak tadıyla ilgili değil; tarihsel, kültürel ve bilimsel yönleriyle derin bir meseledir. Tarihsel köken: Sofralarda bir tabu mu? Geçmişte Anadolu’da, özellikle kıyı köylerinde vatos balığına karşı bir çekince bulunurdu. Bunun nedeni, vatosun “şeytani” veya “tehlikeli” görünümüydü. Yassı bedeni, kuyruğundaki diken ve ani hareketleri nedeniyle halk arasında “dokunulmaz” sayılırdı. Osmanlı…
8 YorumEtiket: ve
Karides ne kadar yenmeli? Tabağımıza sığan adalet, sofraya yayılan empati Merhaba; sofranın sadece mideyi değil, vicdanı da doyurduğuna inanan biriyim. “Karides ne kadar yenmeli?” sorusuna bugün yalnızca gram ve kaloriyle değil; toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet merceğinden bakıyoruz. Amacım kimseyi yargılamak değil; birlikte düşünmek, sofrayı paylaşırken sağlık, çevre ve emek boyutlarını hatırlamak. Karides ne kadar yenmeli? (kısa çerçeve) – Miktar: Genel, dengeli bir beslenmede yetişkinler için deniz ürünleri haftada 1–2 porsiyon sıklığında önerilir; pratik bir porsiyon 100–150 g pişmiş karides (yaklaşık 8–12 orta boy). – Denge: Karides yüksek protein, düşük kalori profiline sahip olsa da kolesterol ve sodyum içeriğini…
8 YorumKaranfili Kimler Kullanamaz? Farklı Bakış Açılarıyla Derinlemesine Bir Yolculuk Bazı konular vardır ki, yüzeyde çok basit görünür ama içine girdikçe birçok farklı bakış açısını beraberinde getirir. “Karanfili kimler kullanamaz?” sorusu da tam olarak böyle. İlk duyduğumuzda sadece tıbbi ya da pratik bir bilgi gibi gelse de, aslında bu konu sağlık, toplumsal algı, cinsiyet rolleri ve hatta sembolik anlamlar açısından oldukça zengin bir tartışma alanı açar. Bu yazıda, bu soruya hem erkeklerin daha veri odaklı ve objektif bakış açısından, hem de kadınların duygusal ve toplumsal etkiler çerçevesinden yaklaşarak farklı perspektifleri keşfedeceğiz. Karanfilin Gücü ve Kullanım Alanları Karanfil (Syzygium aromaticum), hem bitkisel…
4 YorumHurma Ağacı Kaç Yıl Sonra Meyve Verir? Öğrenmenin Dönüştürücü Gücünü Anlamak Eğitimci olarak, bir insanın öğrenme yolculuğunun her aşamasını görmek benim için en büyük heyecan kaynağıdır. Öğrenmek, bir bakıma bir tohum ekmeye benzer: Sabırla beklemek, doğru ortamı sağlamak ve zamanla büyüyen bir süreci izlemek… Tıpkı bir hurma ağacının meyve vermesi gibi, öğrenme de zaman, emek ve doğru koşullar gerektirir. Bu yazıda, hurma ağacının kaç yıl sonra meyve verdiği sorusu üzerinden öğrenme teorilerini, pedagojik yöntemleri ve bireysel/toplumsal etkileri ele alacağız. Hurma ağacı nasıl büyür, meyve verir ve zamanla gelişirse, bireylerin öğrenme süreçleri de öyle bir yolculuktur. Hurma Ağacının Yetişmesi ve Öğrenme…
8 YorumHumbaracı Ahmet Paşa Ne Yaptı? Tarihin Derinliklerinden Günümüze Tarih, yalnızca geçmişi anlamakla kalmaz, aynı zamanda bugünün ve geleceğin şekillenmesinde de önemli bir rol oynar. Geçmişin olayları, düşünceleri, insanları ve toplumsal dönüşümleri, her zaman günümüzle paralellikler kurarak daha derinlemesine anlaşılabilir. Bir tarihçi olarak, geçmişteki önemli figürleri ve olayları incelerken, bu kırılma noktalarının, kültürel değişimlerin ve toplumsal yapının bugünü nasıl şekillendirdiğini her zaman merak etmişimdir. Bugün, Osmanlı İmparatorluğu’ndan önemli bir isim olan Humbaracı Ahmet Paşa’yı ele alacağız. Onun hayatı ve yaptığı reformlar, Osmanlı’nın geçirdiği dönüşümdeki önemli bir dönüm noktasını temsil eder. Peki, Humbaracı Ahmet Paşa ne yaptı ve onun yapmış olduğu bu…
8 YorumGüneydoğu Anadolu Bölgesinin Neyi Meşhur? Öğrenmenin Kültürel ve Pedagojik İzleri Üzerine Bir eğitimci olarak her zaman şuna inanırım: öğrenme yalnızca okulda gerçekleşmez. Her bölge, her kültür, her yemek, hatta her gelenek kendi içinde bir “öğretmen”dir. Bu yüzden “Güneydoğu Anadolu Bölgesinin neyi meşhur?” sorusu, yalnızca turistik ya da kültürel bir merak değil; aynı zamanda bir öğrenme deneyiminin kapısıdır. Çünkü öğrenmek, yalnızca bilgi edinmek değil; insanın kültürel, duygusal ve sosyal yönlerini dönüştürmesidir. Güneydoğu Anadolu: Yaşayan Bir Öğrenme Laboratuvarı Güneydoğu Anadolu, tarih boyunca medeniyetlerin kesişim noktası olmuş bir bölgedir. Bu topraklarda Sümerlerden Hititlere, Asurlulardan Osmanlı’ya kadar sayısız kültür iz bırakmıştır. Her taş, her…
12 YorumKapitalist Yaklaşım: Bilimsel Bir Merakla Ekonomik Dünyanın Kalbine Yolculuk İnsanlık tarihi boyunca en temel sorulardan biri hep aynı kaldı: “Kaynakları nasıl paylaşacağız ve nasıl çoğaltacağız?” Bu sorunun cevabını ararken şekillenen ekonomik sistemlerden biri de kapitalizm oldu. Bugün küresel ekonominin en baskın modeli olarak kabul edilen bu yaklaşım, yalnızca ekonomik bir sistem değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerimizi, değer yargılarımızı ve günlük yaşam biçimimizi şekillendiren bir düşünce biçimidir. Gelin, “kapitalist yaklaşım nedir?” sorusuna bilimsel bir merakla, ancak herkesin anlayabileceği bir dille birlikte bakalım. — Kapitalist Yaklaşım Nedir? En temel tanımıyla kapitalist yaklaşım, üretim araçlarının (fabrika, sermaye, toprak vb.) özel mülkiyet altında olduğu…
6 YorumKahkaha Çiçeği Ne İşe Yarar? Toplum, Cinsiyet ve Kültür Üzerine Sosyolojik Bir Okuma Bir Sosyoloğun Gözünden: Çiçeklerin Sessiz Sosyolojisi Toplum dediğimiz şey, tıpkı bir bahçe gibidir. Her birey, o bahçede farklı biçimde açan bir çiçektir. Ben bir sosyolog olarak, doğayı yalnız biyolojik değil, toplumsal anlamların taşıyıcısı olarak da görürüm. Kahkaha çiçeği —adıyla bile— insan ilişkilerinin neşeli, ama aynı zamanda kırılgan yanını temsil eder. Doğada bu çiçek, rengarenk yaprakları ve canlı görünümüyle dikkat çeker. Halk arasında çeşitli bölgelerde “zambakgillerden”, “gülhatmi” veya “güz çiçeği” olarak da bilinir. Fakat kahkaha çiçeğini asıl ilginç kılan, onun kültürel anlamıdır: gülmenin, dayanışmanın ve kadınsı neşenin simgesi…
14 YorumHalk Dilinde Kapçık Ne Demek? Kavramların Peşinde Bir Dil Yolculuğu Bazı kelimeler vardır, resmi sözlüklerde birkaç satırla tanımlanır ama halk dilinde onlar çok daha fazlasıdır. Onlara yüklenen anlamlar, çağrışımlar, hatta espriler bile yaşadığımız kültürün aynası gibidir. “Kapçık” da tam olarak böyle bir kelime. Kulağa sevimli mi geliyor, yoksa biraz garip mi? Herkesin aklında farklı bir çağrışım yaratması hiç de tesadüf değil. Gelin, bu çok katmanlı kelimenin peşine birlikte düşelim. — “Kapçık” Nedir? Sözlükten Sokağa Uzanan Anlam Haritası Önce en sade hâliyle başlayalım. Türkçede kapçık, kelime anlamı olarak genellikle küçük kese, torbacık ya da dış kabuk gibi tanımlarla karşımıza çıkar. Ancak…
10 Yorum