Bolivya’nın Denize Kıyısı Var Mı? İzmirlilerin Gözünden Bir Kez Daha Düşünmek
Bir gün, sıradan bir sabah İzmir’de, kahvemi içiyorum, cebimdeki eski telefonun ekranına bakıyorum, kafamda takıldığım soru bu: “Bolivya’nın denize kıyısı var mı?” Bunu düşündüm, evet, düşünmedim de değil. Hani bazen, sıradan bir soruya takılırsınız ya, işte o anlardan biriydi. İzmirlilerin az ama öz esprili hallerini bilenler, bunun neden düşündüğümü de anlayabilir. Çünkü bazen sorular kafayı kurcalayıp durur ve günün geri kalanını da bu minik kafa karışıklığıyla yaşarsınız.
Ama gerçekten, Bolivya’nın denize kıyısı var mı? Yani, İzmirli olmanın, bir şekilde tüm dünya coğrafyasını sorgulama becerisiyle ilginç bir bağlantısı mı var? Soruyu bir kenara bırakıp, bu yazıyı yazarken hep bir İzmirli bakış açısı takılacak. “Ya birader, bu soru ne ya, hadi bakalım şimdi cevabı bulmaya koyulalım.”
Bolivya: Kuru Kuru Bir Ülke Mi?
Bolivya’nın denize kıyısı olup olmadığını öğrenmek, küçük bir çocuğun “Yıldızlar neden parlıyor?” sorusuna cevap aramak gibi bir şey aslında. Hadi, biraz daha derine inelim, Bolivya, Güney Amerika’da bir kara ülkesi. Yani, evet, denize kıyısı yok. Ama bu basit bir cevap olamazdı tabii. Sadece “Yok” diyip geçmek, İzmirli ruhuma yakışmazdı. Şu sorunun arkasındaki felsefeyi, hayatı sorgulayan bir bakış açısıyla ele almak gerek.
Bolivya denize kıyısı olmayan bir ülke. Ama deniz, insanı düşündürmeye başladığında çok daha fazla şey ifade etmeye başlıyor. Ya da belki İzmirli kafası işte, her şeyi abartıyor olabilir mi?
Gündelik Hayattan Bolivya’ya Bağlantılar
İzmir’de yaşayan biri, gündelik hayatta her şeyi biraz daha fazlasıyla sorgular. Şehri gezerken, neden hep deniz kenarında olmak isteriz? Hani o masmavi deniz, cıvıl cıvıl hayat, her şey bir arada güzel görünür ya. Ama Bolivya’yı düşündüğümüzde, bu doğal özelliklerin eksik olduğu bir yer var karşımızda. Bolivya’nın denizden uzak olmasının anlamı da aslında tam burada yatıyor. Bu uzaklık, hani o kıyıya vuran dalgaların anlamını daha çok sorgulatıyor. Kıyısız bir ülke nasıl bir hayat yaşar?
Bir de, Bolivya’nın denizden mahrum olmasının biraz da mizahi yönü var. Şöyle düşünün: Bolivya’daki bir çocuk, sahilde kumdan kaleler yapmayı hayal ediyor. Ama ne yazık ki, bir arpa boyu deniz yok. Sahilde kum yok, plaj şezlongları yok, deniz kabukları falan… Bu çocuk bir gün büyüdüğünde büyük ihtimalle, İzmir’e, Alaçatı’ya falan gelmek için var gücüyle çaba gösterir. Bir kere, İzmirli olup da denizi bilmemek gibi bir seçenek yoktur. İzmir’de doğup büyüyorsanız, denizle doğmuşsunuzdur, sahil sizi hep bekler. Ama Bolivya’da durum farklı, deniz bir hayal gibi.
Bir arkadaşımın dediği gibi: “Bolivya’da büyüyen bir çocuk, bir gün deniz kenarında yürürken, ‘Vay be, buralar maviymiş!’ diyebilir.”
Evet, bu biraz dramatik olabilir ama gerçek bu. Farkında olmasak da, sahilde yürümek, denize girmek, o anları yaşamak, sadece fiziksel bir deneyim değil, ruhsal bir hal değişimidir. Ve Bolivya, maalesef bu keyiften mahrum.
Deniz: Bir İzmirli İçin Vazgeçilmez
Yani, evet! Bunu kabul ediyorum: İzmirli için deniz, biraz bağımlılık yapar. Ama Bolivya, bu keyiften yoksundur. Nasıl mı? Bolivya denize kıyısı olmayan, oldukça karasal bir ülke. Ama daha da enteresan olanı, Bolivya’yı sorgularken aslında kendimi tanımam! Kendimi denizden mahrum bir yerin insanı gibi hissettim.
Hadi gelin, bir hayal kuralım. Diyelim ki Bolivya’da bir kafe açtık. Yani, sahili olmayan bir yerde denize kıyısı varmış gibi yapıyoruz. Oraya gelen biri, biraz geç kalmış bir deniz havası almak için gelip kafede oturuyor. Tabii, bir süre sonra fark ediyor ki, her taraf dağlarla çevrili ve deniz yok. O zaman, ne yaparız? Kafede herkes, ‘Deniz manzaralı’ yerine dağ manzaralı dedikçe, her şey normalleşir. Çıktığımız bu hayali işte, sadece İzmirli bir kafasında kurabilir. Çünkü biz sahilde yaşadıkça, denizi bilerek büyüdük.
Bir İzmirli Olarak Bolivya’ya Dönüş
Gelelim yine soruya: Bolivya’nın denize kıyısı var mı? Hayır, yok. Ama burada bir önemli detay var. Bu soruyu bana bir arkadaşım sorsa, ‘Vay be, biz de hiç düşündük mü ki?’ diyerek ciddiyetle konuşurdum. Yani, hayat bazen bu kadar basit olur işte!
Ayrıca, denizle olan ilişkimizi ele alırken, Bolivya’ya kıyasla, insanın o doğal yaşamından kopması zor oluyor. Bolivya’daki her şey, bir arada yaşayabilmek için farklı bir dengedir, ama deniz, biz İzmirli’ler için bir yaşam biçimidir. Bolivya’nın denize kıyısı olmaması, bir eksiklik değil, farklı bir yaşam tarzıdır aslında. Şehirdeki her şeyin denize açılması gibi değil, her şeyin karada olması, farklı bir dünya yaratır.
İzmirli, denizle her şeyin daha güzel olduğunu söylese de, Bolivya’nın da kendine göre güzellikleri vardır. Kendi doğasında, yüksek dağlarında, ormanlarında çok başka bir hayat var.
Bir Sonraki Seyahate Hazır Mıyız?
Şimdi, yazıyı bitiriyorum. Bolivya’nın denize kıyısı olmadığını kabul ettim. Ama bu yazının bir yansıması oldu: Herkesin başka bir hayatı, başka bir bakış açısı var. İzmirli olmanın avantajları ve Bolivya’daki yaşam tarzı. Yaşamı farklı açılardan görmek bazen küçük bir sorgulama ile başlar. Ve belki de sorularımıza daha fazla cevap aramalıyız. Kim bilir, belki bir gün Bolivya’ya giderken “Ne olur deniz olsaydı” derim.
Şimdi, İzmir’de bir kafede otururken, aklımdan geçiyor; Bolivya’yı tanımadığım halde, denize kıyısı olmasından duyduğum ‘kaygıyı’ bile sindirmeye çalışıyorum. Ama merak etmeyin, her şey yolunda. İzmir’de yaşamak bu duygularla barış içinde. Yani, bana sorarsanız, bir yerin denize kıyısı olması, sadece coğrafya ile ilgili değil, hayatta izlediğimiz yolun biraz da simgesidir.